Hệ thống lướt sóng hoàn chỉnh: từ lý thuyết đến thực hành (P5)

Phần 5: Quy tắc dùng/không dùng margin – “con dao hai lưỡi”

Tôi phải thành thật: margin là thứ tôi dè dặt nhất khi trading. Không phải vì nó xấu, mà vì tôi đã thấy quá nhiều tài khoản bị nó phá hủy.

1. Khi nào TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng Margin

❌ Bạn là trader mới (dưới 1 năm kinh nghiệm)

Lý do: Bạn chưa đủ kỹ năng để quản lý rủi ro kép (rủi ro thị trường + rủi ro margin). Hãy học cách tồn tại trước, kiếm lời sau.

❌ Tài khoản đang trong giai đoạn thua lỗ

Dùng margin khi đang thua = cố gắng gỡ bằng rủi ro cao hơn. Bản chất tài khoản trong giai đoạn thua lỗ phần lớn là do thị trường chung kém tích cực. Margin lúc này như khuếch đại sự tồi tệ. Đây là con đường ngắn nhất dẫn đến thảm họa.

❌ Thị trường không rõ xu hướng (sideway, giằng co)

Trong sideway, giá thường quét qua quét lại. Với margin, bạn dễ bị margin call hoặc rất tốn chi phí lãi vay.

❌ Bạn không hiểu rõ chi phí lãi vay

Lãi vay margin ở VN thường 10-14%/năm. Nếu giữ lệnh lâu, lãi vay ăn mòn lợi nhuận.

❌ Bạn đang có áp lực tài chính (cần tiền gấp)

Trading với áp lực tài chính + margin = công thức thảm họa. Bạn sẽ không thể quyết định khách quan.

❌ Setup không rõ ràng hoặc win rate thấp

Margin chỉ nên dùng với setup bạn tự tin nhất, win rate cao nhất. Không phải để thử may mắn.

2. Khi nào CÓ THỂ dùng Margin (Có điều kiện)

Tôi chỉ dùng margin khi TẤT CẢ 7 điều kiện sau được đáp ứng:

1) Có ít nhất 1 năm kinh nghiệm trading thành công

• Win rate ổn định ≥ 55%
• Profit factor = tổng lợi nhuận gộp/tổng thua lỗ gộp ≥ 1.5
• Tài khoản sinh lời ít nhất 6/12 tháng gần nhất

2) Đang trong giai đoạn thắng

• 3-4 lệnh giao dịch gần nhất đều lãi
• Tâm lý tự tin, không căng thẳng
• Không có lệnh lỗ lớn trong 2 tuần gần đây

3) Thị trường có xu hướng RÕ RÀNG

• Uptrend mạnh, liên tục tạo đỉnh mới cao hơn
• Không có tin xấu, vĩ mô ổn định

4) Setup có độ tin cậy CỰC cao

• Setup này có win rate ≥ 65% trong lịch sử
• Có ít nhất 4/5 điều kiện vào lệnh được đáp ứng
• Risk/reward ≥ 1:2.5

5) Chỉ vay 30-40% khả năng vay tối đa

• Nếu được vay 100 triệu, chỉ vay 30-40 triệu

6) Stop-loss cực kỷ luật

• Stop chặt hơn bình thường
• Không bao giờ di chuyển stop xa hơn
• Sẵn sàng cắt lỗ ngay khi setup fail

7) Có thể chịu được mất toàn bộ số tiền vay

• Không dùng tiền chi tiêu thiết yếu
• Không đi vay nợ để trading margin
• Tâm lý bình thản, không căng thẳng

3. Cách tôi dùng margin (khi đã thỏa mãn điều kiện)

Bước 1: Tính toán vị thế an toàn

Ví dụ:

• Tài khoản: 500 triệu đồng
• Khả năng vay margin: 500 triệu (tỷ lệ 1:1)
• Tôi CHỈ vay: 150 triệu (30% khả năng)

→ Tổng vốn khả dụng: 500 + 150 = 650 triệu

→ Nhưng tôi chỉ dùng: 500 triệu cho vị thế

→ Giữ 150 triệu làm bộ đệm

Bước 2: Chọn mã cực kỳ kỹ

Chỉ dùng margin cho:

• Cổ phiếu cơ bản tốt, thanh khoản cao
• Không phải cổ phiếu biến động quá mạnh

Bước 3: Setup phải cực ưng ý

Tôi có checklist riêng cho lệnh dùng margin:

• Uptrend rõ ràng trên khung tuần
• Volume xác nhận mạnh mẽ
• Thị trường chung tích cực
• Setup có win rate lịch sử ≥ 70%
• Risk/reward ≥ 1:3
• Không có tin xấu về cổ phiếu đó trong 2 tuần gần đây

Nếu thiếu 1 trong 6 → Không dùng margin.

Bước 4: Stop-loss không khoan nhượng

• Stop chặt hơn so với bình thường
• Nếu giá gần stop, phải theo dõi liên tục

Bước 5: Mục tiêu chốt lời rõ ràng

• Target: 8-12% (không tham lam)
• Đạt target → Chốt ngay, không đắn đo
• Không trailing stop với lệnh margin

4. Kịch bản thảm họa có thể ập đến bất cứ lúc nào

Tôi có một người bạn – trader 3 năm kinh nghiệm, win rate khá tốt. Anh ấy dùng margin đúng cách trong nhiều tháng, gia tăng thêm được khoản lợi nhuận nhất định. Rồi đầu năm 2020, Covid bùng phát. Thị trường sụp đổ. Anh đang có 2 vị thế margin. Anh xoay sở không kịp trong khi thị trường bán tháo mất thanh khoản. Dù đã nộp thêm tiền, tài khoản của anh vẫn bị forcesell, thua lỗ nặng nề. Mất gần 1 năm để anh ấy hồi phục, cả về tài chính lẫn tâm lý.

Bài học từ câu chuyện này:

1. Thiên nga đen (sự kiện bất ngờ) luôn xảy ra – Bạn không thể dự đoán.
2. Margin là con dao 2 lưỡi sắc bén – Một sự kiện xấu có thể xóa sổ tài khoản.
3. Luôn chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất – Đừng nghĩ nó “không thể xảy ra với mình”.

5. Quy tắc cá nhân của tôi với margin

10 điều răn tôi đúc kết khi dùng margin:

1. Không bao giờ vay quá 30% khả năng vay tối đa
2. Không bình quân giá xuống bằng margin
3. Chỉ dùng cho setup win rate ≥ 65%
4. Chỉ dùng khi đang có “phong độ” tốt (3+ lệnh thắng liên tiếp)
5. Stop-loss chặt hơn so với lệnh thường
6. Chốt lời ở target, không tham lam
7. Không dùng margin cho 2 lệnh cùng lúc
8. Phải có đệm tiền mặt ít nhất 50% số vay
9. Nếu lỗ 1 lệnh margin → Ngưng dùng margin 1 tháng
10. Review mỗi lệnh margin cực kỳ kỹ

Bài viết này chia sẻ kinh nghiệm cá nhân, không phải lời khuyên đầu tư. Mỗi người có hoàn cảnh và mục tiêu khác nhau. Hãy nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư và chỉ đầu tư số tiền bạn có thể chấp nhận mất.